BEYŞEHİRDE KULLANILAN ATASÖZLERİ

     A

1-   Allahümme ferden,koru kendini topal ile körden
2-   Akıl yaşta değil,baştadır.
3-   Arsıza laf,hırsıza kilİt taraf olmaz.
4-   At beslenirken,kız istenirken makbüldür.
5-   Akılsız başın kahrını ayaklar çeker.
6-   Alma mazlumun ahını çıkar aheste,aheste.
7-   Ata eyeri yük olmaz.
8-   Ayağını sıcak tut,başını serin-işin de iyiyse düşünme derin.
9-   Adın çıkmış yetmişe-inmez gayri atmışa.
10-   Akrabanın akrabaya akrep etmez ettiğini,Akrabanın akrabaya kimse bilmez nettiğini.
11-   Ateş yanmayan yerden duman tütmez.
12-   Ayranı yok içmeğe-fayton ile gider sıçmağa.
13-   At ata tepmiş te arada eşek ölmüş.
14-   Aşağı tükürsen sakal,yukarı tükürsen bıyık.
15-   Ayranım ekşi diyen olmaz.
16-   Ana evladını atmış ta yar başında tutmuş.
17-   Ak keçeyi gören içi dolu yağ sanır.
18-   Ağlayanın malı gülene hayır etmez.
19-   At ile avrat yiğitin bahtına.
20-   Anasına bak kızını al-Kenarına bak bezini al.
21-   Akıl olmayınca,fikir ne halt etsin.
22-   At ağasına göre kişner.
23-   Adamı işte,güzeli oynaşta gör.
24-   Aşını,eşini işini bilen aç kalmaz.
25-   Ar insana kar hayvana yakışır.
26-   Ana kızına taht kurar da baht kuramaz.
27-   At,avrat,silah emanet edilmez.
28-   At murat,deve gurbet demektir.
29-   Asil azmaz,bal kokmaz-Kokarsa yağ kokar,aslı cinsi ayrandır.
30-   Alet işler el öğünür.

-B-

31-   Boz at ile avrada kullkuk edenin yüzü gülmez.
32-   Ben diyorum hadımım,sen diyorsun oğlum kızın varmı?
33-   Bir adamın adı çıkacağına canı çıksın daha iyi.
34-   Batık balık yan gider.
35-   Büyük lokma ye de, büyük laf etme.
36-   Bakma puştun çalımına,kesesi dolgun olsun.
37-   Bir günlük yola üç günlük azık gerek.
38-   Bir koyundan ak da doğar kara da.
39-   Benlilenme ademoğlu senden büyük allah var.

-C-Ç-

40-Can boğazdan gider.
41-Çatal kazık yere batmaz.
42-Çayırda attan,zemheride kurttan,harman sonunda Türk’ten sakın
43-Çok laf yalansız,çok mal haramsız olmaz.

-D-

44-Dama çıkan keçinin,dala çıkan oğlağı olur.
45-Dağ dağa kavuşmaz ,insan insana kavuşur.
46-Dost acı söyler.
47-Danışan dağı aşar,danışmayan düz ovada şaşar.
48-Deli sözünden,hasta gözünden,gelin nazından belli olur.
49-Dervişin fikri neyse zikri de odur.
50-Dere dibinden bağ alan sele,kırkından sonra genç avrat alan ele alır.
51-Deh demeden yürüyen at,ha demeden tutan evlat,birde iyi çıktımı avrat gir oyna çık oyna.
52-Dayısı dümende olanın ,işi yolundan şaşmaz.
53-Dumansız baca,sarıksız hoca,çekişmedik karı-koca olmaz.
54-Deveyi yardan attıran bir tutam ottur.
55-Devenin dişi,hatunun yaşı,memurun maaşı sorulmaz.
56-Devenin dişine,arabın yaşına,devletin işine akıl sır ermez.
57-Duvarı nem yiğidi gam yıkar.
58-Düşenin dostu olmaz.
59-Dinsizin hakkından imansız gelir.
60-Dökme suyla değirmen dönmez.

-E-

61-Emanet malın gözü dışarıda olur.
62-Elden gelen öğün olmaz-oda vaktinde gelip durmaz.
63-Eşeğin canı yanınca attan pek kaçar.
64-Eteğine işemedik yiğit olmaz.
65-Ekmeğin pişmiş,zamanın geçmişi pek makbuldur.
66-Eşeğe altın palan vursanda,eşek gene eşektir.
67-Eşek hacca gitmekle hacı olmaz.
68-Erken kalkan yol alır,erken evlenen döl alır.
69-Erken kalkmayan avrat,söz tutmayan evlat,üzengi ile yürüyen at varsa eğer kapıda hiç durdurma hemen sat.
70-Eden bulur,inleyen ölür.
71-El ölüyü değil deliye güler.

-G-

72-Gavurun eşeği,fakirin uşağı,zenginin döşeği kıymetlidir.
73-Gelin dürüsüyle,goyun sürüsüyle anılır.
74-Geçmişe mazi,yenmişe kuzu denir.
75-Gülü seven dikenine katlanır.
76-Gül dikensiz olmaz.

-H-İ-

77-Haydan gelen huya gider.
78-Hayvanın alası dışında,insanın alası içinde.
79-Herkes bilir bal alacak arıyı.
80-İt iti dalamaz.
81-İyiliğin kötüsü olmaz.
82-İpsizin arkadaşı ipsiz olur.
83-İster isen iki alemde rezil,ya vasi ol,ya vekil ol,ya kefil.
84-İyiliğe iyiliği her kişi,iyiliğe kötülüğe şer kişi,kötülüğe iyiliği er kişi yapar.
85-İnsanoğlunun eti yenilmez,gönü giyilmez,bir dili var o da kullanabilene.
86-İt itin kuyruğuna basmaz.
87-İt ürür,kervan yürür.
88-İşgilli bücük dingişler.

-K-

89-Kaçan balık büyük olur.
90-Kelin merhemi(emi)olsa başına çalar.
91-Kadının iyisi üstüne güneş doğdurtmaz.
92-Kara gün kararıp kalmaz.
93-Kurt kocayınca köpeğin maskarası olur.
94-Kadını arı bekler,evini eri bekler.
95-Kör olur badem gözlü olur.
96-Kadının ere yakını,tarlanın eve yakını makbuldur.
97-Keskin sirke küpüne zarar verir.
98-Kazın geleceği yerden,tavuk sakınılmaz.
99-Kılıç yarası geçer de dil yarası geçmez.

-L-

100-Lafla peynir gemisi yürümez.
101-Lafın yavan biteniyle,horozun erken öteni makbul değildir.

-M-N-

102-Malını öğmedik çerçi olmaz.
103-Minnetsiz gelen,mindersiz oturur.
104-Misafirin iyisi yemekten sonra gelendir.
105-Namazda gözü olmayanın ezanda kulağı olmaz.
Malım var hararla,tutarım kararla

-O-Ö-

106-Oğlun kıymetli verme hocaya;kızının kıymetli verme kocaya.
107-Oynayamıyan gelin yerim dar der,yer açarsın yenim dar der.Yeni bollaşır,neyim dar der.
108-Ovalar ovalar yabancı yerliyi kovalar.
109-Olacak oğlak bokundan belli olur.
110-Ölüm gelmiş kapıya,baş ağrısı bahane.
111-Ölüsü olan bir gün,delisi olan her gün ağlar.
112-Öfkeyle kalkan zararla oturur.
113-Ödünç yiyen kesesinden yer.
114-Öküz enbelsiz,insanoğlu engelsiz ilerlemez.

-P-S-Ş-

115-Pay edene pay kalmaz.
116-Para ile imanın kimde olduğu bilinmez.
117-Paranın,dinin,dilini iyi koru.
118-Sarının adı var,karanın adı var.
119-Samanlıklar sarat,gelinlikler kolay şimdi.
120-Suya dayanma alır,insana dayanma ölür. Dayanırsan Allah’a dayan.
121-Sabahın şerri,akşamın hayrından iyidir.
122-Söz söyle alana,kulağında kalama.
123-Sonradan görme,Ermeniden dönmeden beterdir.,
124-Sinek te küçük ama,mide bulandırır.
125-Su sesi,para sesi,kadın sesi evladır.
126-Suyun yavaş akanından,adamın yere bakanından kork.
127-Sarraf bilir altın kiymetini-insan bilir insan kiymetini.
128-Sürüden ayrılan koyunu kurt kapar.
129-Şehirliyi yıkan avrat,köylüyü yıkan inattir.

-T-U-

130-Tarlanın ufak taşlısı,kızın uzun saçlısı,öküzün inek başlısı makbuldur.
131-Tokun açdan haberi olmaz.
132-Toprak tavında,güzel çağında sevilir.
133-Taş düştüğü yerde ağırdır.
134-Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.
135-Ummadık taş baş yarar.
136-Ummadık aş,ya karın ağrıtır ya baş.
137-Uyku yastık istemez.
138-Ucuz etin yahnisi yavan olur.

-Y-Z-

139-Yaman komşu,yaman avrat yaman at,Birinden göç,birin boşa,birin sat.
140-Yaz ayransız,kış günün de yorgansız olmaz.
141-Yabancıya dost olma ısırganla göt silme
142-Yuvarlanan taş yosun tutmaz.
143-Yarası olan gocunur.
144-Yenilen pehlivan güreşe doymaz.
145-Yeterki bende bal olsun,antepten sinek gelir.
146-Zenginin malı züğürdün çenesini yorar.
147-Zehirden şifa,kahveden sefa,kahpeden vefa gelmez.
148-Zengin zengine karıştımı karılır,fakir fakire karıştımı arığır.
149-Zengin babayı kötü evlat,orta memuru süslü avrat batırır.
150-Zorla güzellik olmaz.
151-Zora beylerin borcu var.

KAYNAK:

TEVFİK YAŞAR TEKELİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENİ
BEYŞEHİR